Les 7: De paradox van intelligentie: waarom simpel vaak slimmer is

Een bal vangen is best moeilijk. Als iemand een bal naar je gooit of slaat, moet je razendsnel een complexe formule oplossen om hem te kunnen vangen. Je dient de exacte snelheid van de bal te weten. Of de bal een topspin of een backspin heeft. Wanneer de bal stopt met stijgen en begint te dalen. En je moet weten hoe de wind de baan van de bal beïnvloedt.

Dit is de formule die vliegensvlug om een oplossing vraagt:

Dat lukt zelfs Einstein niet.

Gelukkig weet je brein hier wel raad mee. Dat tovert die ingewikkelde formule om in een simpel vierstappenplan dat je snel kunt uitvoeren:

1. Houd de bal in het centrum van je gezichtsveld;
2. Ren;
3. Pas je loopsnelheid en richting aan zodat de bal steeds op dezelfde plek in je gezichtsveld blijft;
4. Steek je arm uit en vang de bal.

Dat is alles.

De meeste vermogensbeheerders zijn te intelligent voor hun eigen bestwil

Beleggen heeft ook zo’n simpel vierstappenplan om orde te scheppen in de chaos van de financiële markten, de talloze beleggingsvisies en het ontelbare aantal beleggingsstrategieën:

1. Geef minder uit dan je verdient;
2. Beleg wat je overhoudt;
3. Diversifieer;
4. Wacht.

Voor veel intelligente beleggingspro’s is deze simpele formule te saai om serieus te nemen. Ze hebben een master in de economie of finance en hebben vervolgens nog drie jaar gebuffeld tot CFA (Chartered Financial Analyst). Tijdens al dat studeren leerden ze dat ze met wiskundige modellen heel handig de toekomst kunnen voorspellen.

Ze willen natuurlijk niets liever dan dat grote brein van hen aan het werk zetten. Dus ze zijn continu actief: ze overwegen Europese aandelen ten koste van Amerikaanse aandelen, bouwen technologieaandelen af omdat ze AI een zeepbel vinden of verkopen aandelen omdat de cyclically adjusted price-to-earnings ratio op het hoogste niveau ooit staat.

Ze laten zich daarbij niet afschrikken door het feit dat Morningstar gehakt maakt van die actieve strategieën_¹. Als iemand hen vraagt waarom de beurs vorige week met drie procent daalde, komt het niet in hun geniale hoofd op om te antwoorden: “Weet ik veel, want op de lange termijn maakt het niks uit.” In plaats daarvan vertellen ze een ingewikkeld verhaal over waarom de rente verder zal stijgen en waarom dat slecht is voor de aandelenkoersen.

Intelligente mensen kunnen prachtige verhalen verzinnen om zichzelf te misleiden

Als je gezegend bent met intelligentie, ben je ook vervloekt met het vermogen om ingewikkelde verhalen te verzinnen over waarom iets gebeurde. Vooral als je een fout maakte of een verkeerde voorspelling deed.

In 1998 ging hedgefonds Long Term Capital Management onderuit. Volgens de managers van het fonds, waarvan er twee in 1997 de Nobelprijs voor de Economie wonnen, waren de oorzaken van hun falen:

1. Het faillissement van Rusland dat volgens hun computermodellen statistisch ‘onmogelijk’ was.
2. De massale vlucht van beleggers naar veiligheid.
3. De paniek die ertoe leidde dat zij hun posities met enorme verliezen moesten verkopen.

De slimmeriken repten met geen woord over de gigantische hoeveelheid geleend geld die ze gebruikten. Het fonds had voor 129 miljard dollar aan beleggingen, die het financierde met 124 miljard dollar aan geleend geld. Nee, daar lag het niet aan…

Professor Kahneman zei ooit dat het makkelijker is om de fouten van een ander te herkennen dan die van jezelf. Als je iemand anders een fout ziet maken, beoordeel je diegene puur op het resultaat. Maar als je zelf een fout maakt, komt er een interne dialoog op gang die recht praat wat krom is. Hoe intelligenter je bent, des te creatiever die interne dialoog.

De mix van intelligentie en goede communicatie is zeldzaam

De reden dat veel vermogensbeheerders gericht zijn op de korte termijn is best begrijpelijk. De vermogensbeheersector is hartstikke competitief. De enige manier die ze kunnen verzinnen om een levensvatbaar bedrijf te runnen, is te laten zien dat ze slimmer en actiever zijn dan de concurrentie. Daarom doen ze voorspellingen, bedenken complexe strategieën en schrijven in blogs hoe goed ze de recente trends in de smiezen hebben.

Ze vergeten daarbij te communiceren over de zachtere, emotionele kant van beleggen. Want succesvol beleggen gaat niet zozeer over hoeveel je weet, maar meer over hoe je je gedraagt. Laten we eens terugkeren naar die simpele beleggingsstrategie die 90 procent van alle anderen verslaat.

Geef minder uit dan je verdient. Sparen betekent dat je ego kleiner moet zijn dan je inkomsten. Als je niet kunt sparen, komt dat waarschijnlijk doordat je op de sociale media in de rondte kijkt en jezelf afvraagt: “Wat hebben andere mensen zoals ik? Waar gaan zij naartoe op vakantie? Want dat is waar ik ook recht op heb.”

Beleg wat je overhoudt. Veel potentiële beleggers vinden de financiële markten te riskant. Zij vergeten dat inflatie hun spaargeld uitholt als ze niet beleggen. Is dat geen risico?

Diversifieer. Als je je portefeuille goed spreidt, betekent dat onvermijdelijk twee dingen: je had achteraf altijd te weinig van wat het best presteerde en te veel van wat het slechtst presteerde. Maar als je beseft hoe miserabel het gesteld is met de voorspellingen van vermogensbeheerders, begrijp je dat een goed gediversifieerde portefeuille het beste alternatief is.

Wacht. Beleggen voor de lange termijn werkt alleen als je het niet enkel doet als de beurzen stijgen, maar ook als de beurzen dalen. Sinds 1928 steeg de S&P 500-index met meer dan 1,1 miljoen procent. Tijdens diezelfde periode daalde de index ook 22 keer met minimaal 20 procent. Je bent minder bang voor een correctie als je begrijpt hoe normaal het is. Peter Lynch zei ooit dat op de beurzen meer geld is verloren door beleggers die probeerden de correcties te ‘slim’ af te zijn dan door de correcties zelf.

Warren Buffett verwoordde het prachtig toen hij zei dat een belegger met een IQ van 160 er beter aan doet om 30 IQ-punten te verkopen aan iemand die ze wel nodig heeft. Alles wat je nodig hebt, zegt hij, is een redelijke intelligentie en een temperament dat voorkomt dat je stomme dingen doet.

1 _{Why Tactical-Allocation Funds Failed – Again, Morningstar, Feb 4, 2025}