Les 5: De anatomie van een beurscorrectie

Sparen is een deugd, nietwaar? Althans, dat is één van de spaarzame financiële lessen die ik van mijn ouders meekreeg. Sparen creëert een appeltje voor de dorst en als je je spaargeld slim belegt, kun je een behoorlijk vermogen opbouwen. Het gaat alleen fout als iedereen meer gaat sparen. Stel, je eet elke week een Big Mac bij de McDonald’s op de hoek.

Van de ene op de andere dag besluit je om meer te sparen en schrap je die wekelijkse traktatie uit je budget. Prima. Maar stel nu eens dat iedereen meer wil sparen en McDonald’s voortaan links laat liggen. Dan gaat McDonald’s op de fles. En hebben de producenten van kaas, augurken, cola en friet ook minder inkomsten.

Dit betekent dat er mensen op straat komen te staan, waardoor hun inkomen daalt. Zij geven op hun beurt minder uit, waardoor de rest van het bedrijfsleven ook een flinke knauw krijgt. Vervolgens dalen de bedrijfswinsten en daarmee lopen ook de belastinginkomsten van de overheid een deuk op. Hierdoor voelt de overheid zich gedwongen om te bezuinigen. Een recessie is het gevolg.

Jouw uitgaven zijn de inkomsten van iemand anders. Daarom is sparen een uitstekend voorbeeld van een fallacy of composition. Dat is een denkfout waarbij je aanneemt dat wat goed is voor jou, ook goed is voor iedereen.

Stel je eens voor dat aandelenkoersen nooit zouden dalen…

Dat de koersen ieder jaar trouw met 10 procent stijgen. Zonder tussentijdse koersdalingen. Wat gebeurt er dan? Dan wil iedereen z’n spaargeld in aandelen stoppen. Je piekert er niet meer over om je geld op een spaarrekening te zetten of om in obligaties te beleggen. Je zou een dief zijn van je eigen portemonnee.

In zo’n wereld stijgen de prijzen van aandelen gigantisch. Totdat ze zo duur worden dat ze net zo weinig rendement opleveren als een risicoloze spaarrekening. Als belegger in aandelen wil je dus niet dat iedereen vol op aandelen inzet. Dat maakt beurscrashes zo nuttig. Het risico erop leidt ertoe dat niet iedereen al z’n geld in aandelen durft te beleggen.

Beurzen gaan soms onderuit. Dat komt doordat de economie af en toe hapert vanwege een recessie, een financiële crisis of torenhoge inflatie. Bedrijfswinsten lijden hier tijdelijk onder en sommige beleggers worden bang dat ze te veel geld verliezen. Ze besluiten om hun aandelen te verkopen.

Die verkopers veroorzaken een daling van de koersen. Dat klinkt hartstikke logisch. Maar niet alles is wat het lijkt.

It takes two to tango

Op een maandag, midden in de coronacrash, daalde de S&P 500-index met maar liefst 7,6 procent. In één dag. Reden voor De Telegraaf om te schrijven:

Beleggers verkochten massaal aandelen vanwege de angst voor de impact van het coronavirus en de kelderende olieprijs.

Klopt dat? Verkochten beleggers massaal?

Waar gingen al die verkochte aandelen dan heen? Belandden ze ergens in een la? Of werden ze misschien opgeslagen in een verlaten oorlogsbunker? Nee, natuurlijk niet. Jij en ik kunnen onze aandelen alleen verkopen als iemand anders ze van ons koopt. Dat is ook precies de functie van de beurs: kopers en verkopers op een efficiënte manier bij elkaar brengen.

Ook hier duikt de fallacy of composition weer op. Jij en ik kunnen onze aandelen verkopen. Maar beleggers kunnen dat niet met z’n allen tegelijk.

Denk daar maar eens over na als je de volgende keer de neiging voelt om je aandelen in paniek van de hand te doen. Iemand anders doet altijd precies het tegenovergestelde van wat jij doet. Dat inzicht alleen al is een reden om te pauzeren en je af te vragen: ‘Ben ik echt slimmer dan mijn tegenpartij?’

Een pensioenfonds kan bijvoorbeeld zo’n tegenpartij zijn. Als de beurs daalt, is het gedwongen aandelen bij te kopen om de portefeuille weer in evenwicht te brengen. Kijk maar eens naar het volgende scenario:

Bij IBS doen we precies hetzelfde. Als de portefeuilles van onze klanten uit het lood geslagen worden door een beurscorrectie, kopen we aandelen bij.

Waarom dalen de koersen dan als iemand anders mijn aandelen koopt? Simpel. Je tegenpartij weet dat je in paniek bent en is graag bereid om je aandelen te kopen. Maar alleen tegen een fors lagere koers. Die jij op dat moment maar al te graag accepteert, omdat je er zo snel mogelijk vanaf wil.

Veel succes beleggers, maar mijn diepste medeleven met sommigen van jullie

Als je ooit aandelen hebt verkocht tijdens een beurscorrectie, realiseer je dan dat de kopers van jouw aandelen en de beleggers die niets deden gelijk kregen. En een beter rendement behaalden dan jij.

Iedere belegger die ik ken, zegt dat hij hebzuchtig wordt als anderen bang worden. Sommige van die beleggers onderschatten de kans dat ze zelf tot bangerds zullen behoren. Het is één van de aspecten van beleggen die nooit zal veranderen.

Dat is maar goed ook, want als niemand bang is voor een correctie, belegt iedereen al z’n geld in aandelen en dan worden aandelen zo duur dat ze net zo weinig opleveren als een spaarrekening. Laten we dus hopen dat deze beleggers blijven bestaan: